Điện toán đám mây cho phép doanh nghiệp sử dụng máy chủ, lưu trữ, cơ sở dữ liệu và phần mềm qua Internet thay vì tự mua và vận hành toàn bộ hạ tầng. Hiểu cách cloud hoạt động, các mô hình dịch vụ và giới hạn của nó sẽ giúp doanh nghiệp chọn giải pháp phù hợp với khối lượng công việc, ngân sách và yêu cầu bảo mật.
Điện toán đám mây (Cloud Computing) là mô hình cung cấp tài nguyên công nghệ thông tin qua mạng theo nhu cầu, gồm máy chủ, lưu trữ, mạng và phần mềm. Người dùng có thể truy cập tài nguyên khi cần, điều chỉnh quy mô theo khối lượng công việc và thanh toán theo loại dịch vụ hoặc mức sử dụng, tùy chính sách của nhà cung cấp.
Điện toán đám mây là gì?
Theo định nghĩa của NIST về điện toán đám mây, cloud là mô hình truy cập theo nhu cầu vào một tập hợp tài nguyên điện toán có thể cấu hình, chẳng hạn máy chủ, mạng, lưu trữ, ứng dụng và dịch vụ. Tài nguyên có thể được cấp phát hoặc thu hồi nhanh mà không cần nhiều thao tác thủ công với nhà cung cấp. NIST
Nói đơn giản, thay vì mua máy chủ vật lý rồi tự bố trí nơi đặt, điện, mạng và bảo trì, doanh nghiệp thuê năng lực tính toán từ một nền tảng cloud. Nhân sự có thể quản lý tài nguyên qua giao diện web, API hoặc công cụ tự động hóa; người dùng cuối truy cập website, ứng dụng hay dữ liệu qua Internet hoặc mạng riêng.
Cloud không chỉ là nơi lưu file trực tuyến. Đây còn là cách cung cấp năng lực xử lý, cơ sở dữ liệu, môi trường phát triển, phần mềm doanh nghiệp, phân phối nội dung và nhiều dịch vụ CNTT khác. Người muốn phân biệt các nhóm dịch vụ có thể xem thêm bài dịch vụ cloud là gì và gồm những loại nào.
Điện toán đám mây cung cấp các công nghệ, tài nguyên máy tính liên kết với mạng Internet
Điện toán đám mây hoạt động như thế nào?
Ở phía sau một dịch vụ cloud là hệ thống trung tâm dữ liệu gồm máy chủ, thiết bị lưu trữ và thiết bị mạng. Phần mềm ảo hóa và các hệ thống quản lý giúp chia tài nguyên vật lý thành những phần có thể cấp phát cho nhiều dịch vụ, sau đó điều chỉnh theo yêu cầu và giới hạn của từng khách hàng.
Có thể hình dung luồng hoạt động như sau:
- Doanh nghiệp chọn tài nguyên cần dùng, chẳng hạn máy chủ, dung lượng lưu trữ hoặc cơ sở dữ liệu
- Nền tảng cloud cấp phát tài nguyên qua giao diện quản trị hoặc API
- Ứng dụng và dữ liệu được triển khai trên tài nguyên đó
- Hệ thống theo dõi mức sử dụng, trạng thái và hiệu năng
- Doanh nghiệp điều chỉnh cấu hình hoặc số lượng tài nguyên khi nhu cầu thay đổi.
Ví dụ, một cửa hàng trực tuyến có thể chạy website trên máy chủ cloud, lưu ảnh sản phẩm ở dịch vụ lưu trữ riêng và phân phối nội dung tĩnh qua mạng CDN. Khi có chương trình khuyến mại, đội ngũ vận hành có thể tăng năng lực xử lý hoặc bổ sung máy chủ theo thiết kế của hệ thống. Việc mở rộng có hiệu quả đến đâu còn phụ thuộc vào kiến trúc ứng dụng, cấu hình và cách theo dõi tải.
Năm đặc điểm thường dùng để nhận diện cloud
NIST mô tả điện toán đám mây qua năm đặc điểm: tự phục vụ theo nhu cầu, truy cập rộng qua mạng, dùng chung nhóm tài nguyên, co giãn nhanh và đo lường mức sử dụng.
- Tự phục vụ theo nhu cầu: Người dùng có thể khởi tạo hoặc điều chỉnh tài nguyên qua công cụ quản trị mà không cần nhà cung cấp xử lý từng yêu cầu thủ công
- Truy cập qua mạng: Dịch vụ được truy cập qua các thiết bị và giao thức mạng phổ biến
- Dùng chung nhóm tài nguyên: Nhà cung cấp phân bổ hạ tầng vật lý cho nhiều khách hàng, đồng thời tách biệt tài nguyên và dữ liệu theo thiết kế dịch vụ
- Co giãn: Tài nguyên có thể tăng hoặc giảm theo nhu cầu, tùy giới hạn dịch vụ và khả năng của ứng dụng
- Đo lường mức sử dụng: Hệ thống ghi nhận các chỉ số như dung lượng, thời gian xử lý hoặc lưu lượng để theo dõi vận hành và tính phí theo chính sách dịch vụ.
Điện toán đám mây (Cloud Computing) được nhận diện bởi 5 đặc điểm thiết yếu
Các mô hình điện toán đám mây
Khi tìm hiểu cloud, doanh nghiệp cần tách biệt mô hình dịch vụ với mô hình triển khai. Mô hình dịch vụ cho biết nhà cung cấp quản lý những phần nào trong hệ thống; mô hình triển khai mô tả hạ tầng được tổ chức và sử dụng ra sao.
Mô hình dịch vụ: IaaS, PaaS và SaaS
NIST phân loại cloud thành ba mô hình dịch vụ chính: IaaS, PaaS và SaaS. Bảng dưới đây tóm tắt phần việc doanh nghiệp thường tự quản lý trong từng mô hình. nvlpubs.nist.gov
| Mô hình | Nhà cung cấp quản lý | Doanh nghiệp thường quản lý | Ví dụ sử dụng |
|---|---|---|---|
| IaaS – Infrastructure as a Service | Hạ tầng vật lý và lớp ảo hóa | Hệ điều hành, ứng dụng, cấu hình và dữ liệu | Thuê máy chủ cloud để chạy website hoặc phần mềm |
| PaaS – Platform as a Service | Hạ tầng, hệ điều hành và môi trường nền tảng | Mã nguồn, dữ liệu và cấu hình ứng dụng | Triển khai ứng dụng mà không tự quản lý máy chủ bên dưới |
| SaaS – Software as a Service | Hạ tầng và phần mềm hoàn chỉnh | Tài khoản, quyền truy cập và cách sử dụng dữ liệu | Dùng email, phần mềm quản lý công việc hoặc CRM trên web |
IaaS phù hợp khi đội ngũ cần quyền kiểm soát nhiều hơn đối với máy chủ và phần mềm. PaaS giảm phần việc quản trị hệ điều hành, còn SaaS cho phép người dùng sử dụng ứng dụng sẵn có. Doanh nghiệp có thể kết hợp nhiều mô hình thay vì chọn duy nhất một loại.
Xem thêm bài các mô hình điện toán đám mây và cách phân biệt để tìm hiểu sâu hơn về IaaS, PaaS, SaaS và mô hình triển khai.
Mô hình triển khai: Public, private, hybrid và community
Mô hình triển khai mô tả cách tổ chức hạ tầng và nhóm người sử dụng. Các lựa chọn phổ biến gồm:
- Public cloud: Hạ tầng được nhà cung cấp vận hành và phục vụ nhiều khách hàng; tài nguyên và dữ liệu được phân tách theo cơ chế của nền tảng.
- Private cloud: Môi trường cloud dành riêng cho một tổ chức, phù hợp khi cần mức kiểm soát hoặc cấu hình riêng.
- Hybrid cloud: Kết hợp cloud với hạ tầng riêng hoặc hệ thống nội bộ để phân bổ các ứng dụng theo yêu cầu.
- Community cloud: Hạ tầng dùng chung cho một nhóm tổ chức có yêu cầu hoặc mục tiêu tương tự.
Tên mô hình không tự quyết định mức độ phù hợp. Doanh nghiệp nên cân nhắc dữ liệu, yêu cầu tuân thủ, tải ứng dụng, nhân sự vận hành và tổng chi phí trước khi chọn.
Lợi ích của điện toán đám mây đối với doanh nghiệp
Cloud thay đổi cách doanh nghiệp tiếp cận hạ tầng CNTT: tài nguyên có thể được cấp phát theo nhu cầu thay vì phải mua sẵn toàn bộ công suất. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế phụ thuộc vào cách thiết kế, quản lý chi phí và vận hành hệ thống.
| Lợi ích | Giá trị trong công việc | Điều cần lưu ý |
|---|---|---|
| Điều chỉnh năng lực linh hoạt | Tăng hoặc giảm tài nguyên khi lưu lượng và nhu cầu xử lý thay đổi | Phải theo dõi tải và cấu hình ngưỡng phù hợp |
| Giảm đầu tư ban đầu cho hạ tầng | Có thể bắt đầu với quy mô nhỏ thay vì mua máy chủ cho tải cao nhất dự kiến | Phí sử dụng, truyền dữ liệu, bản quyền và hỗ trợ vẫn cần được tính |
| Triển khai nhanh | Tạo môi trường thử nghiệm hoặc phát hành ứng dụng mà không cần chờ mua và lắp đặt phần cứng | Cần quy trình triển khai và kiểm soát thay đổi |
| Hỗ trợ làm việc phân tán | Nhân viên có thể truy cập ứng dụng và dữ liệu từ nhiều địa điểm | Cần quản lý danh tính, quyền truy cập và thiết bị |
| Tạo phương án dự phòng | Có thể dùng nhiều vùng hoặc bản sao lưu để hỗ trợ phục hồi khi có sự cố | Sao lưu và khôi phục phải được thiết kế, kiểm tra định kỳ |
Cloud thường sử dụng mô hình tính phí theo dịch vụ hoặc mức tiêu thụ, nhưng điều đó không đồng nghĩa luôn rẻ hơn. Tài nguyên chạy không cần thiết, dung lượng lưu trữ tăng, truyền dữ liệu ra ngoài và cấu hình chưa tối ưu đều có thể làm chi phí cao hơn dự kiến. Doanh nghiệp có thể tham khảo bài cách tối ưu và kiểm soát chi phí cloud khi lập ngân sách.
Các ưu điểm luôn đi kèm điều kiện và đánh đổi riêng. Bài ưu và nhược điểm của điện toán đám mây có thể giúp doanh nghiệp đánh giá sâu hơn trước khi chuyển đổi.
Ứng dụng thực tế nổi bật của Cloud Computing
Cloud xuất hiện trong cả hoạt động hằng ngày lẫn các hệ thống nghiệp vụ. Một doanh nghiệp có thể sử dụng nhiều dịch vụ cùng lúc, nhưng nên chọn theo bài toán cụ thể thay vì chuyển toàn bộ hệ thống chỉ vì xu hướng.
| Nhu cầu | Cách cloud được ứng dụng | Ví dụ minh họa |
|---|---|---|
| Chạy website và ứng dụng | Cung cấp máy chủ, mạng và năng lực xử lý cho ứng dụng | Website thương mại điện tử tăng tài nguyên khi lượng truy cập tăng |
| Lưu trữ và phân phối dữ liệu | Lưu file, ảnh, video, bản sao dự phòng hoặc nội dung tĩnh | Ứng dụng lưu ảnh sản phẩm riêng với máy chủ xử lý giao dịch |
| Phát triển và kiểm thử phần mềm | Tạo môi trường thử nghiệm theo dự án rồi thu hẹp khi hoàn tất | Đội kỹ thuật dựng môi trường staging trước khi đưa phiên bản mới vào hoạt động |
| Phân tích dữ liệu và AI | Cung cấp năng lực tính toán và lưu trữ cho tác vụ xử lý dữ liệu | Chạy phân tích theo lô hoặc thử nghiệm mô hình mà không mua sẵn toàn bộ phần cứng |
| Phần mềm cộng tác | Sử dụng ứng dụng qua trình duyệt hoặc thiết bị di động | Email, lưu trữ tài liệu và công cụ quản lý công việc trực tuyến |
| Khôi phục sau sự cố | Duy trì bản sao hoặc môi trường dự phòng ở vị trí khác | Phục hồi dữ liệu và dịch vụ sau khi hệ thống chính gặp lỗi |
Các ví dụ về backup, email, môi trường phát triển, phân tích dữ liệu và ứng dụng hướng tới khách hàng cũng được AWS tổng hợp trong hướng dẫn về cloud computing.
Trong nhóm lưu trữ, cần phân biệt lưu file với sao lưu và đồng bộ dữ liệu. Người đọc có thể xem bài Cloud Storage là gì và hoạt động ra sao để chọn cách lưu trữ theo mục đích. Với website, Cloud Hosting là gì và khi nào nên sử dụng giúp phân biệt dịch vụ lưu trữ website với các mô hình cloud khác.
Ở cấp ngành, cloud được dùng cho thương mại điện tử, giáo dục, y tế, tài chính, truyền thông và nhiều lĩnh vực khác. Cách triển khai phụ thuộc vào dữ liệu, quy trình nghiệp vụ và yêu cầu vận hành; bài ứng dụng điện toán đám mây trong các ngành đi sâu vào các ví dụ này.
Những giới hạn cần tính trước khi triển khai
Cloud không tự động giải quyết mọi vấn đề về chi phí, hiệu năng hoặc bảo mật. Doanh nghiệp vẫn cần chịu trách nhiệm với phần hệ thống mình cấu hình và sử dụng.
Một điểm quan trọng là trách nhiệm bảo mật được chia sẻ. Nhà cung cấp quản lý một phần hạ tầng nền tảng, còn khách hàng thường cần bảo vệ dữ liệu, tài khoản, quyền truy cập và cấu hình thuộc phạm vi kiểm soát của mình. Phạm vi cụ thể thay đổi theo IaaS, PaaS hay SaaS.
Cloud computing là một giải pháp tiên tiến cho doanh nghiệp hiện đại, một mô hình công nghệ với nhiều lợi ích vượt trội
Ngoài ra, doanh nghiệp nên chuẩn bị cho các vấn đề sau:
- Chi phí khó dự đoán nếu không theo dõi: cần đặt ngân sách, cảnh báo và quy định quyền tạo tài nguyên.
- Phụ thuộc vào kết nối mạng: chất lượng kết nối ảnh hưởng đến khả năng truy cập dịch vụ.
- Rủi ro cấu hình và quản lý danh tính: quyền quá rộng hoặc tài khoản yếu có thể làm lộ dữ liệu.
- Khả năng gián đoạn dịch vụ: cần xác định yêu cầu sẵn sàng và phương án khôi phục.
- Khó khăn khi chuyển đổi hoặc đổi nhà cung cấp: dữ liệu, ứng dụng và cấu hình có thể cần điều chỉnh.
Doanh nghiệp đang đánh giá bảo mật có thể đọc thêm về rủi ro bảo mật điện toán đám mây và cách phòng tránh.
Doanh nghiệp nên bắt đầu sử dụng cloud như thế nào?
Không nhất thiết phải chuyển toàn bộ hệ thống cùng lúc. Cách thận trọng hơn là kiểm kê ứng dụng, dữ liệu và các phụ thuộc trước, sau đó chọn một workload phù hợp để thử nghiệm.
- Phân loại hệ thống: xác định ứng dụng nào cần mở rộng, ứng dụng nào xử lý dữ liệu nhạy cảm và ứng dụng nào có thể chuyển trước.
- Ước tính tổng chi phí: tính cả máy chủ, lưu trữ, truyền dữ liệu, sao lưu, bản quyền và hỗ trợ.
- Chọn mô hình dịch vụ và triển khai: dựa trên mức kiểm soát, kỹ năng đội ngũ, yêu cầu tuân thủ và khả năng vận hành.
- Thử nghiệm với tiêu chí cụ thể: theo dõi hiệu năng, tính sẵn sàng, chi phí và khả năng khôi phục.
- Lập kế hoạch chuyển đổi: xác định thời điểm chuyển, cách đồng bộ dữ liệu, phương án quay lại và người chịu trách nhiệm.
Với kế hoạch chuyển hệ thống đang chạy, doanh nghiệp có thể tham khảo quy trình chuyển đổi lên điện toán đám mây. Trước khi ký hợp đồng, nên lập checklist lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây để so sánh năng lực kỹ thuật, vị trí hạ tầng, hỗ trợ, cam kết dịch vụ và điều khoản dữ liệu.
Nếu website hoặc ứng dụng cần máy chủ có thể điều chỉnh cấu hình theo nhu cầu, doanh nghiệp có thể tham khảo Bizfly Cloud Server và đối chiếu cấu hình với tải thực tế, yêu cầu kết nối và phương án dự phòng của hệ thống.
Câu hỏi thường gặp về điện toán đám mây
Các câu hỏi dưới đây làm rõ một số nhầm lẫn phổ biến khi doanh nghiệp mới tìm hiểu cloud.
Điện toán đám mây có phải chỉ là lưu trữ dữ liệu online không?
Không. Lưu trữ là một trong nhiều dịch vụ cloud. Cloud còn cung cấp máy chủ, mạng, cơ sở dữ liệu, môi trường triển khai ứng dụng, phần mềm cộng tác và năng lực xử lý dữ liệu.
Dùng cloud có luôn tiết kiệm chi phí hơn không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Cloud có thể giảm khoản đầu tư ban đầu và cho phép điều chỉnh tài nguyên theo nhu cầu, nhưng tổng chi phí phụ thuộc vào mức sử dụng, cấu hình, dung lượng lưu trữ, truyền dữ liệu và cách quản trị.
Dữ liệu trên cloud có an toàn không?
Mức độ an toàn phụ thuộc vào nền tảng, thiết kế hệ thống và cách doanh nghiệp quản lý tài khoản, quyền truy cập, mã hóa, sao lưu và cấu hình. Nhà cung cấp và khách hàng có các trách nhiệm khác nhau tùy mô hình dịch vụ.
Doanh nghiệp nhỏ có thể sử dụng điện toán đám mây không?
Có. Doanh nghiệp nhỏ có thể bắt đầu với một ứng dụng hoặc workload cụ thể, sau đó mở rộng khi nhu cầu tăng. Trước khi triển khai, nên xác định ngân sách, người quản trị và cách theo dõi tài nguyên.
Nên chuyển toàn bộ hệ thống lên cloud ngay từ đầu không?
Không nhất thiết. Nên đánh giá từng ứng dụng, mức độ phụ thuộc, yêu cầu dữ liệu và khả năng vận hành. Một dự án thử nghiệm có tiêu chí đo lường rõ ràng giúp doanh nghiệp kiểm tra chi phí và hiệu năng trước khi mở rộng.
Điện toán đám mây là mô hình sử dụng tài nguyên CNTT qua mạng theo nhu cầu, với nhiều lựa chọn từ hạ tầng máy chủ đến phần mềm hoàn chỉnh. Cloud có thể giúp doanh nghiệp triển khai nhanh và điều chỉnh năng lực linh hoạt, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào cách chọn mô hình, quản lý chi phí, bảo mật và lập kế hoạch phục hồi. Doanh nghiệp nên bắt đầu từ một nhu cầu cụ thể, đo lường kết quả rồi mở rộng theo thực tế vận hành.
Case study đã được Bizfly Cloud áp dụng thành công cho thương hiệu Ahamove - Ứng dụng vận chuyển đơn hàng nhanh chóng và uy tín
Case study của AhaMove sử dụng dịch vụ Cloud Server
Theo Bizfly Cloud tổng hợp
