Trí tuệ nhân tạo và rủi ro về danh tính: An ninh mạng sẽ thay đổi ra sao vào năm 2026?
Công nghệ thay đổi với tốc độ chóng mặt. Trước đây, việc chuyển sang điện toán đám mây và tự động hóa quy trình CI/CD đã thu hút nhiều sự chú ý. Hiện nay, các tác nhân AI đang cách mạng hóa tư duy của chúng ta về tự động hóa, hiệu suất và rủi ro. Khi chúng ta tiến gần đến năm 2026, rõ ràng những hệ thống tự động thông minh này không chỉ là xu hướng nhất thời, mà còn là nền tảng cho phương thức hoạt động của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, quyền lực đi kèm trách nhiệm lớn hơn, đặc biệt trong lĩnh vực an ninh mạng. Các tác nhân AI càng tự chủ và liên kết chặt chẽ, bề mặt tấn công càng mở rộng. Đến năm 2026, chúng ta sẽ không chỉ thử nghiệm mà còn phụ thuộc vào các tác nhân AI. Sự thay đổi này đòi hỏi một cách tiếp cận mới về danh tính, quyền truy cập và bảo mật. Vấn đề không chỉ giới hạn ở máy móc; bản chất danh tính con người cũng đang chịu áp lực.
Bảo vệ danh tính trong kỷ nguyên tác nhân AI
Hãy hình dung các tác nhân AI như một thế hệ cộng sự số mới. Khác với tự động hóa truyền thống hoặc các bot tuân theo kịch bản cố định, tác nhân AI có khả năng đưa ra quyết định, học hỏi từ môi trường và tự chủ thực hiện các nhiệm vụ phức tạp. Chúng được cấu thành từ ba thành phần chính: một mô hình điều phối xác định nhiệm vụ, một mô-đun công cụ cho phép tương tác với các tài nguyên khác và một mô hình AI (LLM) đóng vai trò "bộ não".
Cấu trúc của tác nhân AI
Tính mô-đun này cho phép chúng thực hiện nhiều công việc, từ tự động hóa nghiên cứu bảo mật đến quản lý hóa đơn khách hàng. Việc ứng dụng đang tăng tốc. Dự kiến đến năm 2027, môi trường đa tác nhân sẽ trở thành tiêu chuẩn, với số lượng hệ thống tác nhân tăng gấp đôi chỉ trong ba năm.
Khi các tổ chức khai thác tiềm năng to lớn của tác nhân AI, một vấn đề quan trọng xuất hiện: mỗi tác nhân AI là một thực thể riêng biệt. Chúng cần thông tin xác thực để truy cập cơ sở dữ liệu, dịch vụ đám mây và kho mã nguồn. Càng giao nhiều nhiệm vụ, chúng càng tích lũy nhiều quyền hạn, biến chúng thành mục tiêu hấp dẫn cho kẻ tấn công.
Các phương thức tấn công mới
Mặc dù tác nhân AI có một số điểm chung với hệ thống nhận dạng máy truyền thống (cần thông tin bí mật và xác thực để hoạt động), chúng cũng tạo ra các bề mặt tấn công hoàn toàn mới.
Một rủi ro mới đáng chú ý, được OWASP nhấn mạnh là "lạm dụng công cụ," cho thấy cách một phương thức tấn công tưởng chừng không liên quan đến danh tính hoặc quyền hạn có thể lợi dụng quyền truy cập của tác nhân AI để xâm phạm dữ liệu nhạy cảm.
Nhóm CyberArk Labs gần đây đã chứng minh điều này trong một cuộc tấn công vào tác nhân AI được triển khai bởi một công ty dịch vụ tài chính. Được thiết kế để cho phép các nhà cung cấp liệt kê các đơn đặt hàng gần đây, tác nhân này trở nên dễ bị tổn thương khi kẻ tấn công nhúng một lời nhắc độc hại vào trường địa chỉ giao hàng của một đơn đặt hàng. Khi một nhà cung cấp yêu cầu tác nhân liệt kê các đơn đặt hàng, nó đã tiếp nhận lời nhắc độc hại, kích hoạt lỗ hổng bảo mật.
Ví dụ này cho thấy ngay cả những khả năng tưởng chừng vô hại của tác nhân cũng có thể bị lợi dụng, đặc biệt khi thiếu bộ lọc đầu vào và ranh giới quyền hạn. Thay vì chỉ liệt kê các đơn đặt hàng, tác nhân đã bị lừa sử dụng một công cụ khác mà nó có quyền truy cập - công cụ lập hóa đơn. Sau đó, nó đã lấy dữ liệu nhạy cảm của nhà cung cấp như chi tiết tài khoản ngân hàng, thêm vào hóa đơn và gửi cho kẻ tấn công.
Cuộc tấn công này thành công vì hai lý do:
- Thiếu tính năng lọc dữ liệu đầu vào: Hệ thống không loại bỏ thông tin độc hại ẩn trong địa chỉ giao hàng.
- Quyền hạn quá mức: Tác nhân có quyền truy cập vào công cụ lập hóa đơn, mặc dù chức năng chính chỉ là liệt kê đơn đặt hàng.
Như vậy có thể thấy rằng quyền hạn của một tác nhân AI sẽ quyết định mức độ ảnh hưởng tiềm tàng của một cuộc tấn công. Hạn chế quyền truy cập không chỉ là biện pháp tốt nhất mà còn là biện pháp phòng vệ chính chống lại việc lạm dụng và khai thác.
Rủi ro danh tính con người và những áp lực đối với doanh nghiệp vào năm 2026
Những thách thức của năm 2026 không chỉ giới hạn ở các định danh phi con người. Những người được giao nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ các hệ thống này cũng đang đối mặt với những mối đe dọa liên quan đến định danh của riêng họ. Hai xu hướng chính cần lưu ý:
Nhà phát triển trở thành mục tiêu
Các tác nhân đe dọa ngày càng nhắm mục tiêu vào lòng tin mà các nhà phát triển và người xây dựng phần mềm nhận được. Các tác nhân đe dọa có thể xâm phạm quyền truy cập của các nhà phát triển, từ đó phát tán phần mềm độc hại đánh cắp thông tin. Khi các tổ chức đẩy nhanh việc áp dụng các tác nhân AI vào năm 2026, những người xây dựng phần mềm sẽ được trao quyền truy cập lớn hơn nữa, khiến lòng tin này trở thành mục tiêu hàng đầu.
Sự gia tăng của các nền tảng "lập trình cảm tính" (low-code và no-code) sẽ làm tăng thêm mức độ dễ bị ảnh hưởng, cho phép nhiều người xây dựng tổ chức hơn tham gia. Xu hướng này nhấn mạnh thực tế rằng các nền tảng này thường còn xa so với công nghệ cấp doanh nghiệp, tạo ra những lỗ hổng mới mà kẻ tấn công rất muốn khai thác.
Cookie đang bị tấn công
Kẻ tấn công biết rằng con đường dễ dàng nhất thường là hiệu quả nhất. Năm 2026, chúng ta có thể dự đoán sự tập trung lớn hơn vào các cuộc tấn công sau xác thực, nhằm vượt qua các biện pháp phòng thủ truyền thống. Đối với người dùng, điều này có nghĩa là nhắm mục tiêu vào cookie trình duyệt. Bằng cách đánh cắp những mẩu dữ liệu nhỏ giúp người dùng duy trì trạng thái đăng nhập, kẻ tấn công có thể chiếm đoạt hoàn toàn tài khoản, mạo danh người dùng mà không cần mật khẩu hoặc vượt qua xác thực đa yếu tố (MFA).
Đối với các tác nhân AI và các dịch vụ tự động khác, mục tiêu tương đương là các khóa API và mã thông báo truy cập. Nếu kẻ tấn công có được quyền truy cập vào một trong số chúng, chúng có thể truy cập trái phép, thao túng dữ liệu hoặc làm gián đoạn các hoạt động quan trọng mà không gây ra cảnh báo.
Lúc này không còn đơn giản là việc đột nhập mà là đi thẳng vào vấn đề bị đánh cắp thông tin. Mặc dù đây không phải là một khái niệm mới trong an ninh mạng, nhưng nó lại càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết khi bề mặt tấn công ngày càng mở rộng cùng với sự gia tăng ứng dụng các tác nhân AI và việc tự động hóa môi trường làm việc, phát triển và CNTT.
Xây dựng nền tảng AI vững chắc cho tương lai
Khi chúng ta chuẩn bị cho một tương lai nơi các tác nhân AI trở thành đồng nghiệp và mọi danh tính đều là mục tiêu tiềm tàng, một vài nguyên tắc quan trọng có thể định hướng chiến lược an ninh của chúng ta:
- Khám phá và nhận diện: Bạn không thể bảo vệ những gì bạn không thể nhìn thấy. Bước đầu tiên là nắm bắt thông tin về tất cả các tác nhân AI đang hoạt động trong môi trường, bất kể chúng được xây dựng nội bộ hay chạy trên nền tảng của bên thứ ba.
- Bảo mật quyền truy cập: Giảm thiểu rủi ro bằng cách bảo mật quyền truy cập. Chuyển sang mô hình không có đặc quyền thường trực (ZSP), trong đó các tác nhân chỉ được cấp quyền truy cập vào tài nguyên trong thời gian cần thiết để hoàn thành nhiệm vụ.
- Phát hiện và ứng phó: Cần có khả năng phát hiện và ứng phó với các mối đe dọa dựa trên danh tính. Giám sát hoạt động của tác nhân để tìm kiếm các hành vi bất thường, chẳng hạn như các kiểu truy cập bất thường hoặc leo thang đặc quyền. Sử dụng khả năng Phát hiện và Ứng phó Mối đe dọa Danh tính (ITDR) để xác định, điều tra và ngăn chặn các cuộc tấn công dựa trên danh tính trước khi chúng leo thang.
- Áp dụng phương pháp bảo mật nhiều lớp: Bảo vệ các tác nhân AI đòi hỏi một phương pháp nhiều lớp, kết hợp các biện pháp kiểm soát nhận dạng máy truyền thống với các biện pháp kiểm soát mới, được thực hiện trong phiên làm việc, thường được sử dụng cho người dùng có đặc quyền là con người.
Sự đổi mới nhanh chóng sẽ tiếp tục định hình bối cảnh an ninh mạng cho đến năm 2026 và xa hơn nữa. Các tổ chức phát triển mạnh sẽ là những tổ chức biết tận dụng hiệu quả sức mạnh của các tác nhân AI đồng thời chủ động quản lý các rủi ro liên quan. Bằng cách đặt danh tính làm trọng tâm của chiến lược an ninh, chúng ta có thể xây dựng một nền tảng vững chắc cho phép đổi mới an toàn hơn.
