Cloud Sprawl là gì? Nguyên nhân và cách phòng tránh Cloud Sprawl hiệu quả

2235

22-12-2025

Cloud sprawl – tình trạng bùng phát không kiểm soát các tài nguyên đám mây – đang trở thành thách thức nghiêm trọng đối với các doanh nghiệp hiện đại. Bài viết này Bizfly Cloud sẽ phân tích nguyên nhân, hậu quả và giải pháp nhằm kiểm soát hiệu quả hiện tượng cloud sprawl, bảo vệ chi phí và an ninh cho tổ chức của bạn.

Cloud Sprawl là gì?

Cloud Sprawl là tình trạng các tài nguyên, dịch vụ hoặc tài khoản đám mây trong một tổ chức gia tăng mất kiểm soát, phát sinh không theo kế hoạch và không được quản lý tập trung. Hiện tượng này thường xảy ra khi doanh nghiệp cho phép nhiều bộ phận tự triển khai dịch vụ Cloud mà không có quy trình giám sát, dẫn đến tài nguyên bị phân tán, dư thừa hoặc bỏ quên.

Cloud sprawl ảnh hưởng đến mọi loại hình dịch vụ đám mây, nhưng phổ biến nhất là ở các mô hình phần mềm như một dịch vụ (SaaS) và hạ tầng như một dịch vụ (IaaS).

Với SaaS, việc triển khai dễ dàng khiến các nhóm có thể tự ý áp dụng nhiều ứng dụng mà không có sự giám sát, dẫn đến một mạng lưới công cụ rời rạc và không được quản lý. Đối với IaaS, việc cung cấp nhanh các tài nguyên ảo tạo điều kiện cho các nhóm triển khai với tốc độ cao, nhưng cũng dễ dẫn đến việc bỏ quên hoặc quản lý kém hạ tầng.

Nguyên nhân gây ra Cloud Sprawl

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến cloud sprawl, bao gồm:

Thiếu quản lý tập trung

Cloud sprawl có thể xảy ra do việc các nhà cung cấp dịch vụ đám mây phát triển không kiểm soát. Điều này diễn ra khi các nhóm hoặc nhân viên ở các phòng ban khác nhau tự ý lựa chọn các dịch vụ hoặc nhà cung cấp đám mây riêng biệt.

Hiện tại, các nhà cung cấp đám mây vẫn chưa thể tương tác hoàn toàn với nhau, vì vậy một doanh nghiệp sử dụng nhiều nhà cung cấp khác nhau có thể gặp phải các vấn đề về giao diện lập trình ứng dụng không tương thích và những thách thức liên quan đến chất lượng cũng như tính nhất quán của dữ liệu.

Thiếu giám sát

Tương tự như hiện tượng server sprawl hoặc virtual machine sprawl, cloud sprawl thường xuất hiện khi tổ chức không giám sát và quản lý đầy đủ từng phiên bản đám mây riêng lẻ. Ví dụ, một nhà phát triển phần mềm có thể khởi tạo một workload mới trên Bizfly cloud hoặc triển khai đám mây riêng để kiểm thử phiên bản phần mềm hay cơ sở dữ liệu mới, nhưng lại quên tắt hoặc xóa workload khi không còn sử dụng nữa.

Các doanh nghiệp phải trả phí cho các tài nguyên đám mây công cộng theo tháng, nên việc tồn tại nhiều phiên bản không cần thiết sẽ làm tăng chi phí cho doanh nghiệp. Việc thiếu thông tin thời gian thực về các chỉ số đám mây khiến việc phát hiện các tài nguyên bị bỏ quên hoặc sử dụng không hiệu quả trở nên khó khăn, từ đó dẫn đến chi phí phát sinh và rủi ro bảo mật đám mây không đáng có.

Sự bùng nổ các phiên bản không sử dụng

Cloud sprawl cũng phát sinh từ việc các phiên bản SaaS hoặc bất kỳ dịch vụ trực tuyến nào khác được tạo mới và doanh nghiệp phải trả phí cho các tài khoản người dùng mới nhưng thực tế không sử dụng.

Đôi khi, các phòng ban khác nhau trong cùng một tổ chức lại sử dụng những dịch vụ tương tự nhau từ các nhà cung cấp SaaS khác nhau để thực hiện các nhiệm vụ giống nhau. Việc này dẫn đến dữ liệu không nhất quán hoặc không thể tương tác, gây ra vấn đề giao tiếp giữa các phòng ban. Ngoài ra, điều này còn làm tăng chi phí cho doanh nghiệp do không tận dụng được các ưu đãi giảm giá khi đăng ký số lượng lớn tài khoản người dùng mà các nhà cung cấp thường áp dụng cho doanh nghiệp.

Shadow IT

Hiện tượng Shadow IT xuất hiện khi nhân viên tự ý đăng ký sử dụng các dịch vụ đám mây mà không qua sự phê duyệt của bộ phận IT. Điều này gây ra vấn đề tuân thủ và làm trầm trọng thêm tình trạng cloud sprawl khi ngày càng có nhiều dịch vụ không được kiểm soát được sử dụng. Ví dụ, khi các nhân viên hoặc phòng ban sử dụng tài khoản lưu trữ đám mây cá nhân như Google Drive hoặc Dropbox để lưu trữ và chia sẻ tệp công việc mà không được IT chấp thuận, môi trường đám mây của tổ chức sẽ bị phân mảnh với nhiều tài khoản không được quản lý.

Không nhất quán trong đặt tên và tagging

Việc thiếu nhất quán trong việc gắn thẻ (tag) và đặt tên cũng góp phần gây ra cloud sprawl. Khi các tài nguyên không được gắn thẻ hoặc đặt tên một cách đồng nhất, việc quản lý, theo dõi và nhận diện các tài nguyên trở nên khó khăn, dẫn đến sự nhầm lẫn, trùng lặp và phân bổ nguồn lực không hiệu quả. Về lâu dài, điều này sẽ tạo ra một môi trường đám mây khó kiểm soát.

Áp dụng việc gắn thẻ nhất quán giúp tối ưu chi phí sử dụng đám mây và giảm thiểu nguy cơ cloud sprawl bởi nó hỗ trợ duy trì khả năng quan sát và kiểm soát các tài nguyên.

Thiếu khả năng quan sát

Nhiều tổ chức gặp khó khăn trong việc nhìn nhận đầy đủ về môi trường đám mây của mình. Khi không có hệ thống theo dõi sát sao các tài nguyên đám mây, việc kiểm soát các dịch vụ đang sử dụng cũng như chi phí trở nên dễ bị bỏ lỡ.

Bên cạnh đó, việc giám sát không đủ còn làm giảm khả năng của tổ chức trong việc phát hiện và xử lý kịp thời các cấu hình sai hoặc tài nguyên không tuân thủ tiêu chuẩn.

Các dạng cloud sprawl thường gặp

Cloud sprawl có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức và đặt ra những thách thức khác nhau cho tổ chức. Ba dạng phổ biến nhất của cloud sprawl bao gồm:

Platform Sprawl

Platform sprawl là hiện tượng một tổ chức sử dụng nhiều nền tảng và dịch vụ đám mây mà không có chiến lược tập trung hóa.

Một nhược điểm lớn của môi trường đám mây là khả năng mở rộng vai trò, sức mạnh tính toán và các tính năng một cách dễ dàng mà không có sự giám sát. Điều này có thể dẫn đến việc tồn tại các workload hoặc danh tính bị bỏ quên, gây ra rủi ro bảo mật khi các tài nguyên "lạ" không được kiểm tra trong thời gian dài. Ví dụ, các nhà phát triển thường xuyên đẩy các thay đổi mã cho các bản sửa lỗi hoặc tính năng thử nghiệm, đặc biệt trong quá trình di chuyển dữ liệu, nhưng nếu thiếu giám sát và chính sách quản trị hợp lý, những thay đổi này có thể làm lộ dữ liệu hoặc gây gián đoạn hoạt động.

Data Sprawl

Data sprawl là hiện tượng dữ liệu bị phân tán và lan rộng không kiểm soát trên nhiều lựa chọn lưu trữ và nền tảng khác nhau trong một tổ chức. Tình trạng này thường xuất hiện trong các môi trường đám mây, nơi việc tạo, lưu trữ và chia sẻ dữ liệu được thực hiện dễ dàng.

Data sprawl còn dẫn đến việc tồn tại dữ liệu dư thừa và lỗi thời, làm tăng mức sử dụng tài nguyên đám mây và khiến tổ chức dễ gặp phải các lỗ hổng bảo mật. Dữ liệu tổ chức kém hiệu quả còn cản trở quá trình ra quyết định, do việc xác định chất lượng và mức độ liên quan của dữ liệu trở nên khó khăn, từ đó có thể dẫn đến các chiến lược sai lệch và thiệt hại tài chính. Ví dụ, nếu chỉ dựa vào các chỉ số bán hàng truyền thống mà bỏ qua các phân tích nhân khẩu học và chiến lược, sản phẩm có thể không đạt được hiệu quả như mong đợi.

Identity Sprawl

Identity sprawl là hiện tượng số lượng tài khoản người dùng, vai trò và các thực thể dịch vụ (service principal) phát triển không kiểm soát trên hệ thống đám mây của tổ chức. Khi cá nhân và tổ chức sử dụng ngày càng nhiều công cụ và nền tảng số, số tài khoản liên quan đến một người dùng có thể tăng lên nhanh chóng, tạo ra một hệ thống danh tính rời rạc.

Để phòng tránh identity sprawl, các tổ chức nên ưu tiên các giải pháp quản lý tập trung danh tính và quyền truy cập, xây dựng chính sách quản trị rõ ràng, thực hiện kiểm tra và rà soát định kỳ các tài khoản, quyền truy cập.

Các rủi ro khi cloud sprawl xảy ra

Cloud sprawl có thể dẫn đến nhiều rủi ro lớn cho tổ chức, bao gồm:

Tăng chi phí: Cloud sprawl khiến doanh nghiệp phải trả thêm chi phí cho các workload không cần thiết hoặc bị quên lãng. Hạ tầng đám mây phát triển tràn lan cũng đòi hỏi thêm nguồn lực nhân sự để quản lý, làm căng thẳng ngân sách và khả năng tối ưu chi phí của tổ chức.
Suy yếu an ninh: Các workload bị quên hoặc không được giám sát có thể khiến hệ thống dễ bị tấn công hơn. Những trường hợp này là mục tiêu lý tưởng cho các cuộc tấn công đánh cắp tài khoản hoặc xâm nhập dữ liệu. Ví dụ, một phiên bản phần mềm đang chạy nhưng đã lỗi thời có thể chứa các lỗ hổng bảo mật, tạo điều kiện cho tội phạm mạng xâm nhập vào hệ thống.
Giảm hiệu quả: Quản lý đám mây không hiệu quả ảnh hưởng lớn đến tổ chức về mặt sử dụng tài nguyên, tác động môi trường, sự hiểu biết của nhóm và sự trùng lặp không cần thiết.
Vấn đề tuân thủ: Việc đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn ngành và quy định pháp luật như HIPAA, GDPR hay PCI DSS trở nên khó khăn hơn khi cloud sprawl xảy ra. Bởi lẽ, thiếu tầm nhìn tập trung và các tài nguyên bị phân tán trên nhiều môi trường khiến tổ chức khó kiểm soát mọi thứ.

Giải pháp phòng ngừa cloud sprawl

Để ngăn ngừa cloud sprawl, tổ chức cần chủ động kết hợp các biện pháp quản lý hiệu quả, xây dựng chính sách rõ ràng và duy trì hoạt động giám sát liên tục.

Một số giải pháp phòng ngừa và kiểm soát cloud sprawl gồm:

Quản lý và rà soát việc sử dụng đám mây: Biện pháp hiệu quả nhất là quản lý chặt chẽ việc sử dụng đám mây. Tổ chức cần thiết lập chính sách sử dụng rõ ràng và đảm bảo các phòng ban luôn trao đổi thường xuyên. Ngoài ra, phải liên tục theo dõi việc sử dụng và áp dụng các công cụ quản lý đám mây để thực thi các chính sách này.
Xây dựng chiến lược quản trị tập trung: Doanh nghiệp nên xây dựng một chiến lược quản lý đám mây tập trung, với sự tham gia của tất cả các bên liên quan trong suốt vòng đời của các dự án đám mây. Cách tiếp cận này đảm bảo việc giám sát và quản lý tài nguyên luôn nhất quán trên toàn tổ chức, cũng như giảm thiểu nguy cơ sử dụng dịch vụ không được phê duyệt.
Thiết lập chính sách và kiểm soát chặt chẽ: Tổ chức cần phát triển và thực hiện các chính sách đám mây nghiêm ngặt. Ví dụ, nên cung cấp cho nhân viên các công cụ tự động tắt workload, hướng dẫn sử dụng thiết bị cá nhân (BYOD) và quy trình truy cập từ xa qua mạng riêng ảo (VPN). Các chính sách này cần linh hoạt và đủ khả năng mở rộng để đáp ứng nhu cầu thay đổi, đảm bảo tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên.
Hạn chế quyền truy cập quản trị: Quyền quản trị đối với tài nguyên đám mây chỉ nên được cấp cho một nhóm IT và nhân sự nhất định. Điều này giúp ngăn ngừa thay đổi không được phép và nguy cơ xuất hiện hệ thống shadow IT.
Phân bổ số lượng tài nguyên ảo nhất định: Việc phân bổ trước số lượng tài nguyên ảo cho từng phòng ban thông qua các pool tài nguyên giúp kiểm soát cloud sprawl hiệu quả. Giải pháp này đặt ra ranh giới rõ ràng cho việc sử dụng tài nguyên, giúp phòng ban không vượt quá hạn mức được cấp. Đồng thời, nó cũng tăng khả năng quan sát và kiểm soát tài nguyên, giảm khả năng phát sinh các tài nguyên không được phê duyệt hoặc giám sát.

Hy vọng với những thông tin Bizfly Cloud cung cấp ở phía trên có thể giúp bạn đọc hiểu hơn về khái niệm Cloud sprawl cũng như các phương pháp để phòng tránh.